INTRODUCTIE
  
 

De Survey of Health, Ageing, and Retirement in Europe (SHARE) is een onderzoek waarin de Europese bevolking van 50 jaar en ouder centraal staat. Vanuit verschillende vakgebieden (o.a. economie en sociologie) worden elke twee jaar gegevens verzameld op het gebied van gezondheid (zowel geestelijk als lichamelijk), socio-economische status, en sociale netwerken.

Bij de eerste SHARE-golf in 2004 namen 11 Europese landen deel aan het onderzoek. Met de deelname van de Scandinavische landen Denemarken en Zweden, de Midden-Europese landen Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, België en Nederland, en de Mediterrane landen Spanje, Italië en Griekenland zijn diverse Europese regio’s vertegenwoordigd. Eind 2004 zijn bovendien ook gegevens verzameld van Israël, dat daarmee het eerste land uit het Midden-Oosten werd dat op deze manier kennis vergaart over haar inwoners van 50 jaar en ouder. In 2006-2007 is de tweede golf van gegevens verzameld en destijds hebben Tsjechië, Polen en Ierland zich tevens bij het onderzoek aangesloten. Na twee bevragingsrondes waarin de aandacht ging naar de huidige levensomstandigheden van 45.000 Europeanen, werden in 2008 gegevens verzameld over de volledige levensloop van elke respondent, de zogenaamde SHARELIFE-data. In 2010 zijn gegevens voor de vierde SHARE-golf verzameld en is de groep deelnemende landen uitgebreid met Estland, Hongarije, Portugal, en Slovenië. In de vijfde golf met Kroatië. Momenteel zijn we bezig met de verwerking van de data van de de vijfde golf en de voorbereidingen voor de zesde golf.

De algemene coördinatie van het onderzoek is in handen van het Munich Center for the Economics of Ageing (MEA), Max-Planck- Institute for Social Law and Social Policy in München, Duitsland. De gegevens die verzameld worden bestaan uit grofweg 3 categorieën:

  • Economische kenmerken (werk en pensioen, huishoudinkomen, vermogen);
  • Gezondheidskenmerken (geestelijke en lichamelijke gezondheid, cognitief functioneren (o.a. geheugen), risicogedrag zoals roken en drinken);
  • Sociale kenmerken (activiteiten, sociale steun, kinderen).


BELANG VAN HET ONDERZOEK

Het aantal ouderen in Europa groeit. Dit heeft gevolgen voor o.a. gezondheid, pensioenen en lange-termijn zorg. Samen met de verandering van levensstijl van ouderen is het belangrijk om te onderzoeken hoe factoren als gezondheid, economische welvaart en sociale contacten van invloed zijn op het welzijn van ouderen. De overheid speelt hierbij een belangrijke rol en een goed onderbouwd wetenschappelijk advies is belangrijk om ervoor te zorgen dat hervormingen van gezondheidszorg, sociale zekerheid en pensioenstelsel dusdanig worden ingericht dat de belangen van ouderen (hun welvaart en welzijn) zo goed mogelijk behartigd worden. Voor een wetenschappelijk onderbouwd advies is het dus van groot belang om nauwkeurige informatie te krijgen over de leefsituatie van 50-plussers in Europa. Vanwege het karakter van het onderzoek (mensen worden elke twee jaar geïnterviewd) is het mogelijk om veranderingen in de tijd en reacties op deze veranderingen in kaart te brengen. Bijvoorbeeld, hoe verandert de financiële situatie van ouderen na pensionering en hoe reageren zij hier op?

Welke informatie levert dit onderzoek op?

SHARE beschrijft in detail de leefsituatie van 50-plussers in Europa vóór en na hun pensionering. De informatie wordt gebruikt t.b.v. advies voor de verbetering van de leefsituatie van ouderen. Vragen die o.a. beantwoord kunnen worden zijn:
  • Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de gezondheid en sociaal-economische situatie van de 50-plussers in Europa?
  • In hoeverre wordt in de behoeften aan gezondheidszorg en financiële ondersteuning voorzien naarmate men ouder wordt?
  • Hoe zullen mogelijke hervormingen in de gezondheidszorg de leefsituatie van 50-plussers beïnvloeden?

FINANCIERING

Internationaal
De SHARE-dataverzameling wordt mogelijk gemaakt door de steun van de Europese Commissie via het Fifth Framework Programme, het Sixth Framework Programme en het Seventh Framework Programme.

Bijkomende fondsen voor de intensieve training van SHARE interviewers kwam van het U.S. National Institute on Aging en financiering ten behoeve van de centrale coördinatie van SHARE kwam van het Duitse Ministerie voor Educatie en Onderzoek (Bundesministerium für Bildung und Forschung, BMBF).

Daarnaast danken we, in alfabetische volgorde, Giulia Amaducci, Hervé Pero, Ian Perry, Robert-Jan Smits, Dominik Sobczak en Maria Theofilatou van DG Research voor hun steun. We zijn ook DG Employment, Social Affairs and Equal Opportunities dankbaar voor hun steun via Georg Fischer, Ruth Paserman, Fritz von Nordheim en Jérôme Vignon; DG Economic and Financial Affairs via Declan Costello, Bartosz Pzrywara en Klaus Regling; DG Health and Consumer Affairs via Andrzej Rys; en het U.S. National Institute on Aging via Richard Suzman. In Duitsland danken we Brunhild Spannhake en Beatrix Vierkom-Rudolph van het Duitse Ministerie voor Educatie en Onderzoek, alsmede Hans Nerlich en Ranja Sakar van de Project Management Agency van het German Aerospace Center.


Nationaal
Nationale financiering voor de dataverzameling in Nederland werd mogelijk gemaakt door de steun van NWO, OCW, Provincie Noord-Brabant, Netspar, en de Universiteit van Tilburg.